Profesjonalna pomoc psychologiczna jest zinstytucjonalizowaną formą pomocy psychologicznej - ma charakter publiczny oraz zajmuje się określonym w swojej dziedzinie zakresem spraw. Oparta jest na sprawdzonych naukowo metodach działania i objęta zespołem norm prawnych, wiec korzystanie z niej w sprawach tak ważnej i delikatnej materii jak zdrowie psychiczne jest bezpieczniejsze i bardziej efektywne niż poleganie wyłącznie na zasobach własnych dostępnej sieci wsparcia. Do przedstawicieli profesji zajmujących się profesjonalną pomocą psychologiczną zalicza się psychologów, psychiatrów, pedagogów oraz pracowników opieki.
Specjaliści w zakresie pomocy psychologicznej różnią się od siebie przede wszystkim rodzajem uzyskanego wykształcenia. Psychiatrzy, jako osoby z wykształceniem medycznym, mają możliwość wykorzystywania oddziaływań farmakologicznych, cechuje ich też postrzeganie człowieka cierpiącego psychicznie z biologicznego punktu widzenia. Psycholodzy, jako kolejna grupa zawodowa udzielająca profesjonalnej pomocy psychologicznej, dysponują przede wszystkim wiedzą dotyczącą rozwoju człowieka, jego zachowań i osobowości, zajmują się diagnozą psychologiczną i prowadzeniem badań. Szczególną metodą oddziaływania terapeutycznego, stosowaną przez przedstawicieli obu wymienionych profesji jest psychoterapia.
Skuteczna pomoc jest możliwa tylko wtedy, gdy osoba prosząca o nią darzy zaufaniem pomagającego. Wierzy ona, że pomagający jest dyskretny, nie zawiedzie, nie wykorzysta i nie skrzywdzi. To uczucie rozwija się przede wszystkim dzięki dwóm predyspozycjom pomagającego: empatii, tj. odczuwania i rozumienia emocji drugiej osoby oraz zdolności do efektywnego komunikowania się. Ważne jest również bezwarunkowe akceptowanie przez pomagającego osoby proszącej o pomoc, co powoduje u niej wzrost samoakceptacji. Relacja pomagania jest, co prawda relacją asymetryczną, gdyż obie zaangażowane w nią strony koncentrują się na trudnościach jednej z nich, lecz jednocześnie jest podobna do innych satysfakcjonujących relacji. Można znaleźć w niej autentyczność i uczciwość, szczerość i zaangażowanie, akceptację i tolerancję, troskę i opiekuńczość. Dlatego też osoba udzielająca pomocy stale pracuje nad sobą, aby podczas kontaktu z pacjentem móc odróżnić własne potrzeby i problemy od potrzeb i problemów pacjenta i być stale zgodną z wymienionymi wyżej wartościami.
